De idealist

Iedereen kent Tesla, de luxe elektrische auto’s. Maar is ook het verhaal van de uitvinder Nikola Tesla wel zo breed bekend? 

‘Gekke geleerde’

Tesla is geboren in 1856 in het dorpje Smiljan in Lika, de ruige binnenlanden van Kroatië, waar men doorheen komt onderweg van hoofdstad Zagreb naar havenstad Split.
Al snel na zijn afstuderen in natuurkunde en techniek aan verschillende Europese universiteiten vertrok hij in 1884 naar de VS om met Edison samen te werken. Ofschoon deze samenwerking gauw omsloeg in rivaliteit en conflicten, hebben beide heren, ieder op zijn eigen manier, behoorlijk bijgedragen aan de enorme sprong in de ontwikkelingen en gebruik van het elektriciteitsnet in de eerste helft van de vorige eeuw. Tesla werkte vooral aan de uitvindingen en toepassingen op het gebied van wisselstroom, transformatie van energie, inductie en magnetisme. Hij ontwierp bij voorbeeld de eerste watekrachtcentrale aan de Niagara watervallen, werkte het principe van de radio uit, wekte experimenteel bliksems op en onderzocht de röntgenstraling.
Op een latere leeftijd sloeg hij het alternatieve pad op en kwam hij met een aantal claims die tot op heden onbewezen zijn gebleven. Hij overleed in New York in 1943.
De excentrieke uitvinder, die gespeend was van ieder commercieel inzicht, sprak vaak tot de verbeelding. Zo bewonderde ook de Kroatische schrijfster Tomica Šćavina hem lang voordat ze dit boek schreef.

Gelukspet

‘De idealist’ speelt zich af aan begin van dit millennium op het eiland Hvar. De hoofdpersoon is een vrouw in de dertig, ruwe bolster blanke pit met de naam Niki Terura. Vanaf haar geboorte op achterstand gezet door haar verslaafde ouders is Niki niet bepaald uitgegroeid tot de ideale schoondochter, maar toch probeert ze – op haar manier – op het rechte pad te blijven en voor haar stokoude oma te zorgen. Uit noodzaak gaat ze werken voor een Amerikaanse tweeling met dubieuze bedoelingen die erg doet denken aan het duo Tesla-Edison. Ze hebben een uitvinding in handen, de gelukspet, waarmee ze volgens de ene, de idealist, de hele wereld gelukkig kunnen maken of tenminste zichzelf verrijken zoals de andere het ambieert. Zal de geschiedenis, waarin de idealist onderspit heeft gedolven, zich herhalen of deze keer toch een andere wending nemen?

De roman is vlot geschreven en leest lekker weg. De sfeer is zomers informeel, vele dialogen zorgen voor vaart. Toch is het geen luchtig verhaal: en passant levert de auteur kritiek op consumentisme, instant-geluk, scheve inkomensverhoudingen, milieuvervuiling en zo nog een paar mondiale problemen van vandaag, zonder daarbij de lezerspret te bederven. En dat is knap.

Tomica Šćavina: De idealist
Vertaling: Sanja Kregar
Redactie: Alexander Ziegler
Omslagontwerp: Marsela Hajdinjak
Paperback, 240 blz.
ISBN 978-94-92160-12-6
Prijs €18,50