De tijdgeest gevangen

20 november 2013

Op het eerste gezicht komt hij over alsof hij niets verwacht, van het leven niet en van zijn gesprekspartner evenmin. Binnenkant van de kaft van zijn mooiste liefdesroman, Handjevol zand, onthult slechts dat hij

naar men zegt in Zagreb is geboren, waar hij waarschijnlijk ook zal sterven. Zijn lievelingskruiden zijn kaneel, anijs, munt, rozemarijn en basilicum

BasilcinnamonMint       

Het boek uit 2005 is uitverkocht en nergens meer te krijgen. Hij leent mij zijn eigen, uiteraard laatste, exemplaar voor een paar maanden en verwijst naar de voortreffelijke Engelse vertaling die onlangs is verschenen. ‘Bepaalde passages vind ik zelfs beter dan het origineel,’ voegt hij toe. Hoe kan het anders, hij verwacht geen herdruk van het origineel. Hij haalt zijn schouders op en weigert daar langer stil bij te staan.

Zijn eerste proza werd aangeduid als hermetisch. Dat klopt, einde oefening, zou je denken.

Lenige, soepele zinnen

portret Koščec kl

Niets is minder waar. De rebelse schrijver uit het jaar 1967 heeft veel te melden over wat hem verwondert en wat volgens hem niet klopt in de wereld. Dat doet hij vloeiend, in drie-vier talen. Zijn opmerkelijke en herkenbare romans schrijft hij in het Kroatisch, met lenige, soepele zinnen die soms lang en onnavolgbaar kronkelen, net als de psychische staat van de personages die ze afschilderen. Zijn beeld van de wereld waarin wij leven is genadeloos, de toekomstverwachtingen pessimistisch. Hij is daarbij geestig, scherp, innovatief en alleszins betrokken. Voor de Nederlandse lezer, die nog weinig van hem kent, is Koščec het beste te illustreren als Michel Houellebecq meets Douglas Coupland, Leonard Cohen en Paolo Giordano in Kroatië. Wie bij voorbeeld Mogelijkheid van een eiland, Generation X, Beautiful Loosers en De eenzaamheid van de priemgetallen van de desbetreffende schrijvers heeft gelezen, zal veel herkenbare elementen in Koščec’ romans aantreffen. Tijdgeest gevangen door een nieuwsgierige maar kritische wereldreiziger die voorlopig toch het beste lijkt te gedijen in zijn land van oorsprong.

Een ander verhaal is dat Marinko Koščec tergend bescheiden is over zichzelf en zijn werk. Zo gauw als het kan, sluist hij de aandacht naar datgene wat al over hem in de pers is verschenen. Daar staat al een en ander, waarom herhalen?

Nooit tevreden

Als docent is hij nooit tevreden, beklagen zijn Zagrebse studenten Franse literatuur zich op het internet. Kortom, Koščec is niet bepaald een extraverte, publiciteitszoekende man die uit zou zijn op bewondering of bevestiging. Maar hij is wel een innemende gesprekspartner en een steengoede verteller. Daarom brengt KLIN twee van zijn romans uit in het Nederlands:

Handjevol zand (2005) is Koščec’ vierde roman waarin een liefdesverhaal wordt verteld tussen een beeldend kunstenares en een corrector in een uitgeverij, uit afwisselende perspectieven van hem en haar. De lezer krijgt de indruk dat hij of zij zelf, ondanks herkenning, net aan de gezonde kant van de lijn is gebleven, terwijl de personages afstevenen op verval.

Een centimeter vanaf het geluk (2008) beeldt vier personages uit de zogeheten transitielanden af, die elkaar ontmoeten tijdens de studie ergens in het Westen. Daarna keren zij terug naar hun oorspronkelijke landen, waarin Koščec ze volgt tot enkele decennia in de toekomst.

Omdat hij blijkbaar liever door dan over zijn romans vertelt, zijn binnenkort voorpublicaties uit beide romans op de website van KLIN te vinden: uit Handjevol zand en Een centimeter vanaf het geluk.

Lees meer over Marinko Koščec hier en hier. Wordt ongetwijfeld vervolgd.