De voetbalprofeet

27 juni 2016

Het EK voetbal is volop bezig. Oranje deed al niet mee, Kroatië inmiddels ook niet meer, alleen de Rode Duivels stomen door. Uiteraard geen voorspellingen over het vervolg hier, wel een paar leestips over het onderwerp. Het populaire spel inspireerde namelijk meerdere Kroatische schrijvers om schrijvenderwijs, hoe anders, de bal op te pakken.

Zo verscheen in 2000 het verhalenbundel Een engel buitenspel uit de pen van Zoran Ferić. portret FerićHij won er ’s lands belangrijkste literaire prijzen mee. In het gelijknamige korte verhaal schetst Ferić op een bitterlachwekkende toon het leven op een eiland waar een te vroeg overleden meisje van een voetbalminnende vader wordt begraven. Het verhaal is opgenomen in de anthologie van het moderne Kroatische proza Voetbal, engelen, oorlog die KLIN in 2013 uitbracht.

Fantasieën over voetbal

De bekende, veelzijdige auteur Goran Tribuson Tribuson portret nieuwheeft er zelfs een roman aan gewijd: Angel Toth, de voetbalprofeet. De hoofdpersoon is een avonturier die tussen de twee wereldoorlogen volop fantaseerde over de uitbreiding van het spel. Angel Toth verruimde de voetbalarena naar ‘… grote ruitvormige terreinen waar iedere ploeg (bestaand uit zevenenvijftig spelers) twee doelen heeft, of op glooiende velden speelt waar de aanvallende voetballers bij het doorbreken bergopwaarts bewegen. Of op een bol speelveld waarbij het centrum zich op het hoogste punt bevindt en de doelen op de laagste plekken, zodat de doelen van de tegenpartij, die op een glijdende basis staan en volgens de logica van het aanstormen van de tegenspeler bewegen, niet zichtbaar zijn vanuit de verdedigingsposities. (…) De theorie van het trigonometrische voetbal, die Angel Toth op enkele bladzijden schetste, bleef in haar grondgedachte onaf…
Uiteraard is voetbal hier een metafoor voor de oorlogen en revoluties in de chaotische twintigste eeuw. De waaghals Angel Toth verwisselt van het ene front voor het andere. Als hij verwond raakt tijdens de Spaanse burgeroorlog, belandt hij noodgedwongen in het ziekenhuis waar hij, al ijlend, zijn voetbalproject kan uitwerken. Lees: Tribuson gaat uit zijn dak.
De compact geschreven historische roman uit 1998 is gedeeltelijk vertaald in Nederlands en gepubliceerd in twee delen. Het eerste deel is te lezen in de anthologie Voetbal, engelen, oorlog (hier is een fragment) en het middelste kwam uit in Het Tijdschrift voor Slavische Literatuur in 2013.

De laatste exemplaren van de anthologie van het moderne Kroatische proza zijn verkrijgbaar bij KLIN.