Een zeer ijverige Raaf

1 oktober 2013

odg330-1Spreekwoordelijke raven zijn of wit, dus uitzonderlijk, of ze stelen en zijn ze brutaal. Deze Raaf is vooral zeer ijverig, erg succesvol en benijdenswaardig aardig. Miro Gavran (Kroatisch voor raaf) is met zijn veertigtal  toneelstukken en twintig romans een van de meest productieve hedendaagse schrijvers en dramaturgen in Kroatië. Gavran is een ongelooflijk ondernemende man en een van de weinige, zo niet de enige schrijver in Kroatië vandaag die leeft van zijn boeken en voorstellingen. Sinds 1993 werkzaam als freelance schrijver, nadat hij enkele jaren als toneelschrijver en artistiek leider van het avantgardistische theater &TD (&cetera) in Zagreb heeft doorgebracht. In 2002 stichtte hij samen met zijn vrouw

hb_mladenaMladena, actrice, een eigen theatergezelschap. Miro GavranVersterkt door zoon Jakov die ook acteur is, timmert Teatar Gavran aan de weg in binnen- en buitenland. Van Parijs tot Moscow, van Oslo tot Athene, van Rome tot Petropavlovsk, van Mumbai en Hyderabad tot Buenos Aires en Rio de Janeiro ga zo maar door, niet vergetend de optredens van Teatar Gavran in Beijing, Teheran, N.Y. en L.A. In het Nederlands-Vlaams taalgebied zijn ze in Brugge (in 2005), Antwerpen (2012) en bij het RO-theater in Rotterdam te gast geweest. Dit laatste was in 1995.

Aanstekelijk enthousiast

Toch is Gavran thematisch en topografisch, met zijn eigen theaterfestival, Gavranfest in Slowakije en Polen, vooral een Centraal-Europees auteur. Hoe symbolisch dat hij in de loop der jaren meerdere prijzen heeft gewonnen voor zijn inzet voor de promotie van Europese waarden in zijn werk. Het staat allemaal op zijn website.

Ik spreek hem vaak als ik in Zagreb ben, meestal in een café om de hoek. Hij is altijd stipt op tijd, aanstekelijk vol nieuws en plannen, en onvermurwbaar positief ingesteld. Een prettige man om mee samen te werken, die regelmatig zijn mail bekijkt, meedenkt over praktische zaken en altijd lijkt tijd vrij te kunnen maken voor een ontmoeting. Sterker nog, hij stuurt regelmatig berichten over zijn nieuwe uitgaven en uitnodigingen voor premières over de hele wereld. Je zou bijna vergeten dat hij daarbij ook heel knap schrijft.

Wanneer doet hij dat, vraag ik aan hem.
‘Ik schrijf meestal in de zomer en gedurende de winter. ‘s Zomers probeer ik altijd twee of drie maanden door te brengen aan een van de Kroatische eilanden. En dan alleen schrijven. Ook in de winter vermijd ik het rondreizen en schrijf ik, thuis. Ik woon in een rustig deel van Zagreb. De herfst en voorjaar zijn vaak gevuld met tournees, met het theatergezelschap of literair. Maar, een reizende schrijver krijgt vele prikkels voor nieuwe teksten. Daarom heb ik altijd een schriftje bij me, om de opkomende ideeën te noteren.’

Historische figuren

Gavran bewerkt vaak historische figuren, die hij emotioneel uitdiept en op die manier dichterbij haalt: Creons Antigone, Liefdes van George Washington, Tsjechov zegt Tolstoj vaarwel, Patiënt van Dr. Freud, Shakespeare en Elizabeth zijn titels van enkele toneelstukken die in de loop der jaren over de hele wereld zijn uitgevoerd. Daarnaast heeft hij voorliefde voor de relationele aspecten die tussen mannen en vrouwen spelen, getuige zijn werken Alles over vrouwen, Alles over mannen, Parallelwerelden, Stellen en De pop. Deze laatste is een komedie over een jonge man die, nadat zijn vriendin hem heeft verlaten, op de loterij de ideale partner wint. Hij krijgt een mooie opblaaspop naar huis gestuurd, die gemaakt is louter om mannen plezier te verschaffen. En toen? Het stuk is al in vertaling naar het Nederlands.

De onlangs in Nederland uitgegeven roman Kafka’s vriend is gebaseerd op beide voorkeuren van de schrijver. De personages zijn uit de geschiedenis bekende mensen die wij vooral van hun intieme kanten leren kennen.

cover_kafkas_vriend_DEFKafka's vriend eboek KLIN omslag

Op de vraag waarom juist een roman over Franz Kafka, verwijst Miro Gavran naar premières en promoties van zijn proza in Praag, waardoor hij vaker in die stad is geweest:

‘Iedere reis naar Praag werd in een zekere zin gekenmerkt door de ruimtes waar Kafka leefde; het voelde steeds alsof ik naar zijn stad kwam. Omdat ik van Kafka’s literatuur hield, had ik behoefte om over de bijzondere vriendschap te schrijven tussen hem en Max Brod. Ik zag namelijk een kans om door de vrouwenpersonages met wie de twee mannen te maken hadden een ander verhaal te vertellen. Zo ontstond een roman die zich juist door man-vrouw verhoudingen onderscheidt van de bekende feitelijke vertellingen over de schrijver Franz Kafka.’

Het Nederlands publiek

‘Ik ben heel blij dat ik me na bijna twintig jaar dankzij jou en het project KLIN weer aan het Nederlandse publiek mag voorstellen,’ zegt Miro als ik vraag wat hij nog kwijt wil. ‘Ik geloof oprecht dat deze met gevoel doordrenkte roman tot de harten van de Nederlandse lezers zal doordringen en tot een hernieuwde interesse in het ongewone leven en werk van Franz Kafka zal leiden.’

De eerste uitgave van de roman Kafka’s vriend is inmiddels (april 2015) uitverkocht. De e-boekversie is verkrijgbaar. De tweede uitgave komt in oktober 2015.

Al een tijd vertelt Miro Gavran mij, als ik erover begin, dat hij graag weer eens naar Nederland wil komen. Als hij een voorstelling mag geven van zijn komedie De pop (in het Kroatisch: Lutka), voegt hij telkens toe met de grootst denkbare vanzelfsprekendheid. Want, per slot van rekening is deze ijverige Raaf vooral een toneelschrijver.

LUTKA plakat