En dan: de schrijfsters

31 oktober 2013

De vrouwen in de hedendaagse Kroatische literatuur zijn niet ondervertegenwoordigd, wat men misschien zou concluderen uit de onlangs uitgegeven bloemlezing Voetbal, engelen, oorlog. Dat deze acht schrijvers telt en slechts twee schrijfsters, knaagt en het klopt niet. Vrouwen zijn al de hele tweede helft van de twintigste eeuw gelijkwaardig aanwezig in het openbaar leven in Kroatië. Het maakt niet uit of het gaat over toppen van kunst, wetenschap, openbaar bestuur of politiek, het glazen plafond is daar een vrijwel onbekend verschijnsel. Je moet als vrouw dubbele taken zonder veel gemopper op je willen nemen, dat wel, maar dan heb je het ook wel gehad met obstakels, sekse-discriminatie en het in Nederland veel aangehaalde tekort van vrouwen aan de top. Dat even terzijde. Vrouwelijke schrijvers zijn er dus wel degelijk, sommige ook bekend in het buitenland. En als men over de nieuwe garde spreekt, is er alle reden tot optimisme.

Vandaag meer over de twee schrijfsters in de bloemlezing.

Bijna vergeten

Martina Aničić (1967-2007) heeft te kort geleefd en is niet erg bekend geworden buiten schrijverskringen. Haar bundel korte verhalen Het hemelse basketbal is gedeeltelijk vertaald naar het Nederlands en is opgenomen in de bloemlezing Voetbal, engelen, oorlog. Nu staat ze als tweede op de lijst van de volgende te vertalen Kroatische schrijver in onze Stem en winactie, waar je nog een dag aan mee kun doen. Volgens haar moeder, die ik onlangs sprak, is dit een van weinige foto’s waar Martina op lacht.portret Aničić

Zij lachte bijna nooit en hield er bovendien niet van om op de foto te moeten. Aničić was een zeer zelfbewuste, zelfstandige vrouw die veel gaf en evenveel vroeg, die graag anderen hielp, maar moeizaam hulp aanvaardde, een ware workaholic, recht doorzee en dol op boeken. Toen ze overleed op haar veertigste, liet ze een wild geworden kat achter en ruim 3,000 boeken. Snel daarna is ze, behalve in een kleine kring, vergeten. Mijns inziens jammer. Lees hier een fragment uit haar verhalen en oordeel zelf.

Duizendpoot

Julijana Matanović (1959) is een innemende vrouw, productieve schrijfster, drukbezette hoogleraar, betrokken opleider en bovendien een bezorgde alleenstaande moeder. Wij spreken elkaar regelmatig en keer op keer verrast het mij dat iemand met haar bibliografie en zó een stevige CV zo grondig kan worstelen met existentiële vraagstukken. Portret Matanović
Het is een uitvloeisel van Julijana’s  roerige kinderjaren en jeugd, die ze op een magnifieke wijze steeds verwerkt in haar teksten. Een stukje daarvan is te merken in haar autobiografisch getinte, reeds naar het Nederlands vertaalde korte verhalen Waarom ik jullie heb voorgelogen die zijn uitgegeven in de bloemlezing Voetbal, engelen, oorlog. Een heel ander aspect van Julijana Matanović treffen wij in haar vertelproza voor de jeugd. Daarin richt ze zich vaak tot haar dochter, inmiddels een tiener, en gebruikt de taal van die generatie. Ze groeit met ze, beschrijft stukjes van maatschappij door de ogen van een opgroeiend jong mens en voedt op. In 2015 verschijnt in Nederland haar jeugdboek Ze denken dat we nog klein zijn, one-misle-da-smo-mlade
een vlot geschreven roman over een veertienjarig meisje die stiekem alles wil weten over de ziekte die bij haar moeder wordt gediagnosticeerd. De co-auteur, verantwoordelijk voor wetenschappelijke teksten, is arts Anka Dorić, met wie Julijana Matanović onvermoeibaar basisscholen bezoekt om kinderen aan het denken te zetten over hun vroege seksualiteit en zin en onzin van inenting tegen baarmoederhalskanker. Ga er maar aan staan.

Meer over Kroatische schrijfsters in een van de komende blogs. Blijf ons volgen!