Koffie met Julijana Matanović

26 februari 2016

Onlangs werd ik door een blog van Gerbrand Bakker in De Groene herinnerd aan de ‘vermeende miskenning en het negeren van schrijfsters in boekenbijlages en bij literaire prijzen’, zoals hij het noemde. Ik deel weliswaar geen literaire prijzen uit en kom al helemaal niet voor in boekenbijlages, maar toch raakte de zinsnede ook mijn gevoelige snaar. De schrijfsters zijn namelijk onterecht ondervertegenwoordigd bij KLIN. Het zit mij al een tijd dwars, getuige ook mijn eerdere blogs hierover en beloftes van beterschap (hier).

Binnenkort begint het goedmaken: over een maand of drie verschijnt bij KLIN de jeugdroman Ze denken dat we nog klein zijn van wel misschien de meest geliefde Kroatische schrijfster op dit moment, Julijana Matanović. Ze schreef deze in samenwerking met de arts Anka Dorić. Meteen twee vrouwen erbij, uitstekend, maar waarom een arts? Dat komt nog. Julijana s kavomEerst koffie, wat in het geval van Julijana meer is dan het gebruikelijke excuus om bij te praten. KavaZe nam het koffieritueel als onderwerp voor een literair experiment in 2014. Toen schreef ze ‘een colloquium over koffie‘, een verzameling observaties, persoonlijke herinneringen, flarden van gesprekken over het goedje, recepten en artikeltjes, allemaal geordend als voor een wetenschappelijk congres en uitgegeven in een knus rood boekje. Het hybride genre, dus geen zuivere fictie of non-fictie, bezigt ze al langer in haar literaire teksten en wetenschappelijk werk. In de geest des tijds. Ook de aankomende YA roman is daar een voorbeeld van: een pakkend verhaal met een educatieve bijlage.

Hit onder de schoolkinderen

Wij spraken elkaar in de kantine van de Filosofische faculteit in Zagreb, de broedplaats van aanstormend talent in de menswetenschappen. Zij is er als bijzonder hoogleraar nieuwe Kroatische literatuur aan verbonden. Er was net tijd voor een snel kopje koffie tussen de vele verplichtingen door. Wij praatten wat bij, zoals men dat bij een kop koffie doet, om dan toch tot het werk te komen. Zij denken dat wij klein zijn (uit 2010) is nog steeds een enorme hit onder de schoolkinderen in Kroatië. Deze roman over een ondernemend veertienjarig meisje  staat inmiddels op verplichte boekenlijsten voor de bovenbouw in basisscholen. Samen met de co-auteur Anka Dorić reist ze stad en land door, om het boek te promoten en kinderen te wijzen op het risico op besmetting met het humaan papillomavirus. De arts Dorić geeft daarbij een stuk voorlichting over de inenting tegen baarmoederhalskanker. Julijana’s eigen dochter nadert die leeftijd, waardoor het besef dat het meisje niet meer zo klein is als zij denkt wel erg dichtbij komt. Zoals in haar meeste werken, zijn ook hier de aone-misle-da-smo-maleutobiografische elementen sterk vertegenwoordigd.

Stijlbreuk

De taal daarentegen is een volstrekte verrassing. Geen lange en vertakte zinnen die haar handelsmerk zijn geworden, maar een speelse, luchtige jongerentaal geleend van haar dochter. Je moet het maar aandurven om als een gerenommeerde schrijfster en theoretica opeens een stap terug te doen op je tijdlijn.

Meer over Julijana Matanović en deze roman komt in onze nieuwsbrief van maart. Met een tekstfragment.